Etyka publikacyjna

Prace doświadczalne prowadzone na ludziach muszą być przeprowadzone zgodnie z wymogami Deklaracji Helsinskiej, co należy zaznaczyć w opisie metodyki. Na przeprowadzenie takich prac Autorzy muszą otrzymać zgodę Terenowej Komisji Nadzoru nad Dokonywaniem Badań na Ludziach (Komisji Etycznej). Na prace wykonane na podstawie badań na zwierzętach także Autorzy powinni posiadać zgodę odpowiedniej komisji. Uzyskanie tej zgody powinno być potwierdzone oświadczeniem Autorów w piśmie kierującym pracę do druku.

WYTYCZNE DOTYCZĄCE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI (AI)

1. Zasady Ogólne i brak praw autorskich dla AI

Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji (AI), duże modele językowe (LLM) oraz technologie automatycznego przetwarzania języka i danych nie spełniają kryteriów autorstwa określonych m.in. przez International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE).  Stanowisko to jest zgodne z polskim systemem prawnym, w szczególności z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, która stanowi, że status twórcy przysługuje wyłącznie osobie fizycznej (człowiekowi), ponieważ tylko ludzkie działanie charakteryzuje się niezbędną świadomością, intencjonalnością oraz indywidualną ekspresją intelektualną. Narzędzia AI, niezależnie od stopnia ich zaawansowania technicznego, stanowią w świetle polskiego prawa jedynie instrument techniczny wspierający proces twórczy. W związku z tym narzędzia AI nie mogą być wymieniane jako autor ani współautor pracy. Wyłączną i pełną odpowiedzialność za treść pracy, rzetelność naukową, wiarygodność danych, brak plagiatu, poprawność bibliografii oraz przestrzeganie zasad etyki lekarskiej i publikacyjnej ponoszą wyłącznie autorzy (ludzie).

2. Dozwolony Zakres Stosowania Narzędzi AI

Narzędzia AI mogą być wykorzystywane wyłącznie jako wsparcie techniczne i pomocnicze w następującym zakresie:

• Tłumaczenie fragmentów tekstu: Wsparcie w tłumaczeniu fragmentów pracy przygotowanych wcześniej przez autorów (wymagające pełnej weryfikacji przez autorów).
• Opracowywanie tytułu i/lub słów kluczowych na podstawie streszczenia: Generowanie przez narzędzia AI propozycji tytułu pracy oraz haseł kluczowych (w tym słów kluczowych zgodnych ze standardem Medical Subject Headings – MeSH) wyłącznie na bazie autorskiego streszczenia, pod warunkiem dokładnej weryfikacji, selekcji i zatwierdzenia ich trafności merytorycznej przez autorów.
• Edycja rycin/ grafik poglądowych: Udoskonalanie schematów, ilustracji oraz rycin poglądowych (z wyłączeniem surowych obrazów medycznych/diagnostycznych), pod warunkiem pełnej weryfikacji ich merytorycznej i medycznej poprawności przez autorów.

 

3. Zakres niedozwolony (bezwzględne zakazy)

Kategorycznie zabrania się stosowania narzędzi AI do:

• Generowania kluczowych treści naukowych, hipotez, interpretacji wyników badań klinicznych, dyskusji oraz wniosków bez bezpośredniego opracowania autorskiego.
• Generowania rycin, tabel ani grafik.
• Generowania, fabrykowania, modyfikowania lub zniekształcania surowych danych naukowych, wyników badań laboratoryjnych lub diagnostycznych obrazów medycznych (np. USG, RTG, TK, MRI, zdjęć klinicznych pacjentów).
• Wprowadzania do otwartych narzędzi AI niezanonimizowanych danych pacjentów, danych osobowych lub informacji objętych tajemnicą lekarską i RODO.
• Korekty językowej i stylistycznej: poprawa gramatyki, interpunkcji, ortografii oraz płynności tekstu w języku polskim lub angielskim jest dokonywana przez zespół redaktorski Wydawnictwa Czelej.
• Generowania, fabrykowania lub automatycznego tworzenia literatury naukowej, cytowań oraz odnośników bibliograficznych (ze względu na zjawisko tzw. „halucynacji AI” oraz ryzyko wprowadzania w błąd odbiorców i fałszowania źródeł naukowych).

 

4. Obowiązek deklaracji i dołączenia oświadczenia

Autorzy mają bezwzględny obowiązek pełnego i przejrzystego ujawnienia faktu oraz zakresu korzystania z narzędzi AI w procesie przygotowywania pracy.

Informacja o użyciu AI musi zostać zamieszczona w tekście pracy (w sekcji „Oświadczenie o wykorzystaniu AI” na końcu tekstu), ze wskazaniem nazwy narzędzia, wersji, producenta oraz celu zastosowania.

Do każdego zgłoszenia pracy w systemie redakcyjnym wymagane jest dołączenie wypełnionego i podpisanego obowiązkowego Oświadczenia o wykorzystaniu sztucznej inteligencji, którego formularz znajduje się do pobrania na stronie czasopisma w zakładce Regulamin publikowania prac.